Công khai, minh bạch trong sắp xếp thôn, tổ dân phố tạo sự đồng thuận của nhân dân
1. Quy trình, thủ tục sáp nhập thôn, tổ dân phố từ ngày 26/5/2026
Tùy thuộc vào mô hình đơn vị hành chính là xã, phường thông thường hay đơn vị hành chính tại đặc khu, quy trình thực hiện sẽ được chia làm các bước cụ thể phù hợp với đặc điểm quản lý của từng địa phương.
Đối với các xã, phường thông thường
Quy trình được thực hiện chặt chẽ qua ba bước cốt lõi nhằm đảm bảo tính pháp lý cao nhất và phát huy tối đa quyền dân chủ của người dân tại cơ sở.
Bước 1, Ủy ban nhân dân cấp xã tiến hành xây dựng Đề án thành lập, sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố để trình Hội đồng nhân dân cùng cấp xem xét và quyết định. Nội dung đề án phải căn cứ trực tiếp vào các nguyên tắc tổ chức tại Điều 8, tiêu chuẩn quy mô số hộ gia đình tại Điều 10 Nghị định 185/2026/NĐ-CP cùng các văn bản hướng dẫn cụ thể từ Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Bước 2, Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức lấy ý kiến của người dân sinh sống tại các thôn, tổ dân phố chịu tác động trực tiếp bằng hình thức phù hợp theo quy định của pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở. Sau khi có kết quả, chính quyền cấp xã có trách nhiệm tổng hợp, tiếp thu và giải trình đầy đủ các ý kiến đóng góp của Nhân dân để hoàn thiện lại hồ sơ một cách minh bạch.
Bước 3, trên cơ sở hồ sơ do Ủy ban nhân dân cấp xã trình lên, Hội đồng nhân dân cấp xã sẽ tiến hành xem xét, thảo luận tại kỳ họp gần nhất. Sau khi đạt được sự đồng thuận theo quy định, Hội đồng nhân dân cấp xã ban hành Nghị quyết về việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố để làm căn cứ triển khai chính thức.
Đối với các đặc khu không tổ chức cấp chính quyền địa phương
Tại các đặc khu kinh tế hoặc đơn vị đặc thù không tổ chức Hội đồng nhân dân, quy trình được rút gọn về mặt đầu mối quyết định nhưng vẫn đảm bảo lấy ý kiến người dân.
Ủy ban nhân dân đặc khu sẽ trực tiếp chủ trì việc xây dựng Đề án và tổ chức lấy ý kiến Nhân dân theo đúng trình tự tựa như hai bước đầu tiên của mô hình cấp xã thông thường. Trên cơ sở hồ sơ được hoàn thiện cùng với dự thảo Quyết định và các tài liệu liên quan, Ủy ban nhân dân đặc khu sẽ ban hành Quyết định về việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố trên địa bàn mà không cần qua bước thông qua Nghị quyết của Hội đồng nhân dân.
2. Thành phần hồ sơ sáp nhập thôn, tổ dân phố
Hồ sơ sáp nhập phải đảm bảo tính minh bạch, đầy đủ số liệu thực trạng và phương án nhân sự cụ thể sau khi sáp nhập nhằm tạo sự đồng thuận cao.
Thành phần hồ sơ áp dụng cho cấp xã thông thường
Một bộ hồ sơ hoàn chỉnh trình Hội đồng nhân dân cấp xã xem xét bắt buộc phải bao gồm bốn loại văn bản hành chính theo quy định.
Văn bản đầu tiên là Tờ trình của Ủy ban nhân dân cấp xã nhằm chính thức đề nghị Hội đồng nhân dân cùng cấp xem xét thông qua Đề án sắp xếp. Tài liệu cốt lõi tiếp theo là Đề án thành lập, sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố, trong đó phải thể hiện rõ sự cần thiết của việc sáp nhập, hiện trạng quy mô số hộ gia đình, phương án sắp xếp, tên gọi mới cùng các điều kiện bảo đảm hoạt động và phương án giải quyết chế độ cho người hoạt động không chuyên trách.
Hồ sơ cũng không thể thiếu Báo cáo tổng hợp, tiếp thu, giải trình ý kiến của Nhân dân nhằm minh chứng cho tính dân chủ và tỷ lệ đồng thuận của người dân tại cơ sở. Cuối cùng, Ủy ban nhân dân cấp xã cần chuẩn bị kèm theo Dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp xã để cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương xem xét và thông qua tại kỳ họp.
Thành phần hồ sơ áp dụng tại đặc khu không tổ chức cấp chính quyền địa phương
Đối với mô hình đặc khu, các thành phần hồ sơ cơ bản vẫn phải đảm bảo tính pháp lý giống như quy định chung đối với cấp xã. Các tài liệu bắt buộc bao gồm Tờ trình, Đề án sáp nhập và Báo cáo giải trình ý kiến của Nhân dân trên địa bàn. Tuy nhiên, điểm khác biệt duy nhất trong bộ hồ sơ này là văn bản dự thảo cuối cùng sẽ được thay thế bằng Dự thảo Quyết định của Ủy ban nhân dân đặc khu thay vì dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân.
Hoài Đức triển khai sắp xếp thôn, tổ dân phố theo đúng lộ trình
Quy định mới tại Nghị định 185/2026/NĐ-CP hướng tới việc thực hiện sáp nhập thôn, tổ dân phố một cách thực chất, khoa học và tôn trọng tối đa nguyện vọng của người dân. Việc nắm vững quy trình các bước cùng các thành phần hồ sơ bắt buộc sẽ giúp các địa phương thực hiện công tác sắp xếp một cách nhanh chóng, đúng luật, tránh phát sinh khiếu nại và sớm ổn định đời sống an sinh xã hội tại cơ sở.